SKUTKI UBOCZNE LEKÓW ARV

Tak jak w przypadku innych lekarstw, leki ARV mogą mieć niepożądane skutki, czasem nieprzyjemne, z powodu których możesz się nawet źle czuć. Są to tzw. skutki uboczne, określane również jako działania lub reakcje niepożądane.

Prawdopodobnie słyszałeś(aś) o pewnych skutkach ubocznych, które mogą wywołać leki antyretrowirusowe i być może się ich obawiasz lub martwisz się z tego powodu.

Chociaż trzeba wiedzieć, że leczenie ARV może spowodować skutki uboczne, należy też podkreślić, że korzyści leczenia są znacznie większe od ryzyka skutków ubocznych.

Trzeba również wiedzieć, że obecnie stosowane leki antyretrowirusowe wiążą się ze znacznie mniejszą liczbą skutków ubocznych niż leki sprzed dziesięciu czy nawet pięciu lat. Dobrze też wiedzieć, że gama leków jest teraz dużo większa i zwykle można zaradzić ewentualnym skutkom ubocznym leków ARV – co po prostu oznacza, że nie musisz „znosić” skutków ubocznych.

Większość skutków ubocznych, które zostają zidentyfikowane podczas badań klinicznych – na przykład, biegunka, mdłości lub bóle głowy – ma na ogół łagodny przebieg i często ustępuje. Ale nawet łagodne skutki uboczne mogą wpłynąć na jakość życia, więc dobrze wiedzieć o ich możliwych efektach.

Czasami w trakcie badań klinicznych wykrywa się poważniejsze skutki uboczne. Szczególnie poważnym, a nawet niebezpiecznym, skutkiem ubocznym może być reakcja alergiczna na lek. Niemniej jednak są to rzadkie przypadki.

Niektóre skutki uboczne pojawiają się wkrótce po rozpoczęciu leczenia danym lekiem, gdy ciało przystosowuje się do nowego leku. Takie skutki uboczne często słabną, daje się je leczyć lub wręcz całkowicie znikają po kilku dniach, tygodniach lub miesiącach. Są często określane mianem krótkofalowych skutków ubocznych.

Inne skutki uboczne pojawiają sie dopiero po kilku miesiącach czy nawet latach leczenia danym lekiem i są to długofalowe środki uboczne.

Czasami leki powoduje skutki uboczne niestwierdzone w trakcie badań i ujawniają sie dopiero po zażyciu ich przez wiele osób w długim okresie. Warto poinformować lekarza o wszelkich nietypowych objawach, by można było stwierdzić ich przyczynę i odpowiednio zareagować.

U każdego mogą wystąpić skutki uboczne leków antyretrowirusowych. Ich rodzaj i nasilenie różnią się w zależności od osoby.

Skutki uboczne nie muszą się jednak wcale pojawić – w rzeczywistości wiele osób otrzymujących leki ARV nie ma żadnych skutków ubocznych.

U innych pacjentów z kolei pojawiające się skutki uboczne mają łagodny przebieg, więc nie przeszkadzają w życiu, nie powodując dolegliwości czy niedogodności.

U niektórych ludzi występujące na początku skutki uboczne po jakimś czasie słabną lub w ogóle ustępują.

Istnieje jednak niewielka liczba osób, u których skutki uboczne są trwałą reakcją na konkretny lek antyretrowirusowy i wpływają na ich jakoś życia, prowadząc nawet do fizycznych lub psychicznych schorzeń.

Indywidualne ryzyko wystąpienia niektórych skutków ubocznychwiąże się z pewnymi czynnikami odnoszącymi się do tego, kim jesteś.

Jednym z tych czynników jest rasa. Na przykład wiadomo, że uosób pochodzących z północnej Europy częściej występuje gen wywołujący alergię na abacawir.

Również to, czy jesteś kobietą czy mężczyzną, może wpływać na ryzyko skutków ubocznych. Jak już wspomniano, kobiety nie powinny rozpoczynać przyjmowania newirapiny, gdy liczba ich komórek CD4 wynosi powyżej 250, zaś mężczyźni nie powinni rozpoczynać terapii tym lekiem przy liczbie komórek CD4 powyżej 400. Możliwe jest też, że zmiany w rozkładzie tkanki tłuszczowej (lipodystrofia), rozwinięta u osób, które przyjmowały leki ARV starszej generacji, w większym stopniu dotykają kobiet niż mężczyzn.

Także styl życia może mieć wpływ na ryzyko niektórych innych skutków ubocznych. Przykładowo, niektóre leki ARV mogą powodować wzrost tłuszczu we krwi, co może być zwielokrotnione, jeśli jesz dużo tłustych pokarmów. Niektóre schematy ARV prawdopodobnie mogą zwiększać ryzyko chorób serca i jest to spory problem u osób z innymi czynnikami ryzyka wystąpienia tych chorób (np. u palaczy).

Inne leki ARV mogą zaburzać czynność wątroby, ale może też to mieć miejsce w przypadku nadużywania alkoholu lub stosowania środków psychoaktywnych. Wirusowe zakażenie wątroby typu B lub C może również zwiększać ryzyko niewydolności wątroby w przypadku przyjmowania pewnych leków antyretrowirusowych.

Istnieje więc wiele rzeczy, które możesz zrobić i które wpłyną korzystnie na ogólny stan zdrowia, by zmniejszyć ryzyko wystąpienia pewnych skutków ubocznych. Są to: zbilansowana dieta z dużą ilością świeżych warzyw i owoców i ograniczoną ilością tłuszczów, aktywność fizyczna, niepalenie oraz ograniczenie spożywania alkoholu.

Najczęstsze , krótkofalowe skutki uboczne to:

  • biegunka
  • mdłości
  • ból głowy
  • zaburzenia nastroju lub snu
  • zaburzenia seksualne
  • zmęczenie.

 

Długofalowe skutki uboczne:

  • zaburzenia pracy nerek
  • lipodystrofia
  • zmiany metaboliczne
  • zaburzenia pracy wątroby
  • neuropatia obwodowa.

 

Rzadkie skutki uboczne to:

  • zmiany kostne
  • kwasica mleczanowa
  • zapalenie trzustki

 

Ogólnie rzecz biorąc to:

  • Leczenie antyretrowirusowe jest bardzo skuteczne i umożliwia długie, zdrowe życie, może się jednak wiązać z niepożądanymi skutkami ubocznymi.
  • Leczenie ARV powinno wpływać na poprawę samopoczucia, dlatego nie trzeba znosić skutków ubocznych.
  • Niekoniecznie muszą się pojawić niepożądane działania leków, a nawet jeśli wystąpią, najczęściej można im zaradzić.
  • Niektóre leki ARV mogą powodować reakcję alergiczną. Lekarz poinformuje Cię o objawach i jak się zachować, gdyby się pojawiły.
  • Zwykle skutki uboczne są zauważalne na początku przyjmowania nowego leku, a potem z czasem na ogół słabną lub ustępują.
  • Warto mówić lekarzowi o wszystkich niepożądanych reakcjach, które się pojawią.
  • Na ogół skutki uboczne wywołane przez najpowszechniejsze leki antyretrowirusowe są łagodne.
  • Najczęstszymi skutkami ubocznymi są: biegunka, nudności lub wymioty, bóle głowy, wysypka i uczucie zmęczenia. Zwykle można wziąć jakieś leki, które zmniejszą te objawy.
  • Niektóre skutki uboczne pojawiają się po kilku miesiącach czy nawet latach od rozpoczęcia przyjmowania danego leku. Wtedy zostaniesz przebadany(a) pod tym kątem i warto informować lekarza o wszelkich nietypowych objawach.

 

Źródło:  Skutki uboczne