Drugi na świecie przypadek remisji wirusa HIV.

Po dziesięciu latach od pierwszej udanej terapii lekarzom udało się skutecznie usunąć komórki wirusa HIV z organizmu pacjenta. Medycznego wyczynu dokonali naukowcy z Wielkiej Brytanii, a ich osiągnięcie opisuje pismo „Nature”.

Autorami opisywanej terapii są lekarze z University College London oraz Imperial College London we współpracy z partnerami z Uniwersytetów Oxford i Cambridge.

Obaj pacjenci byli leczeni za pośrednictwem kuracji, uwzględniającej transplantację komórek macierzystych od dawców z mutacją genetyczną. Zapobiegała ona ekspresji receptora wirusa HIV, CCR5.

U pacjenta, którego przypadek opisano w „Nature”, choroba jest w remisji od 18 miesięcy po zakończeniu terapii antyretrowirusowej z wykorzystaniem wspomnianych komórek. Zdaniem lekarzy nie można określić czy został on całkowicie wyleczony, dlatego stan badanego musi być na bieżąco monitorowany.

Chemioterapia sprzężona z przeszczepem

Wirusa HIV u Brytyjczyka zdiagnozowano w 2003 roku, a w roku 2012 rozpoczął terapię antyretrowirusową. W tym samym roku wykryto u niego rozległego chłoniaka Hodgkina. Został zatem poddany chemioterapii oraz przeszczepowi komórek macierzystych od dawcy z dwoma kopiami genu CCR5, do czego doszło w roku 2016.

CCR5 jest, najczęściej występującym, receptorem wirusa HIV-1. Osoby, posiadające dwie zmutowane kopie alleli CCR5, są odporne na komórki wirusa aktywowane przez receptor, przez co nie może on przeniknąć w głąb komórek gospodarza.

Chemioterapia również wspomaga leczenie HIV, ponieważ zabija dzielące się komórki. Zastąpienie komórek odpornościowych przez takie, które nie mają receptora CCR5, wydaje się być kluczowe w zapobieganiu nawrotu choroby po remisji.

Transplantacja komórek była relatywnie prosta, jednak towarzyszyły jej pewne skutki uboczne, obejmujące umiarkowaną postać choroby graft-versus-host. Powoduje ona, że komórki układu odpornościowego dawcy, zaczynają atakować białe krwinki biorcy.

Pacjent kontynuował terapię antyretrowirusową przez 16 miesięcy po transplantacji i to właśnie na tym etapie zespół kliniczny postanowił ją zakłócić, by sprawdzić czy remisja jest faktyczna.

Regularne testy potwierdziły, że komórki wirusa są niewykrywalne w organizmie pacjenta, a remisja trwała 18 miesięcy od zakończenia terapii antyretrowirusowej i 35 po przejściu transplantacji komórek. Komórki odpornościowe pacjenta nadal nie wykazują ekspresji receptora CCR5.

Pacjent zero

„Pacjent zero” jest drugim na świecie, u którego udokumentowano remisję choroby, mimo braku terapii antyretrowirusowej. Pierwszy, tzw. „berliński pacjent”, również przeszedł transplantację komórek macierzystych od dawcy z dwoma allelami CCR5, jednak w celu leczenia białaczki. Obu różni przede wszystkim to, że badany z Berlina przeszedł dwa przeszczepy komórkowe oraz napromieniowanie całego ciała, podczas, gdy brytyjski chory przeszedł jedynie przeszczep komórek i został poddany mniej intensywnej chemioterapii.

Po uzyskaniu remisji u drugiego pacjenta, wykorzystując to samo podejście, lekarze udowodnili, że „Pacjent Berliński” nie był anomalią, a zastosowana metoda autentycznie doprowadziła do eliminacji wirusa HIV z organizmów ich obu.

Nadzieje i obawy

Lekarze przestrzegają, że ta metoda leczenia nie stanie się standardowa, w związku z toksycznością towarzyszącej jej chemioterapii, jednak daje nadzieję na odkrycie nowych strategii leczenia wirusa HIV w przyszłości. Specjaliści upatrują nadziei między innymi w terapii genowej.

Na ten moment jedynym sposobem na leczenie zakażenia wirusem HIV jest przyjmowanie leków, powstrzymujących aktywność wirusa, które chorzy muszą zażywać przez całe życie, co może stanowić poważny problem, zwłaszcza w krajach rozwijających się.

Znalezienie sposobu na całkowite wyeliminowanie wirusa stało się globalnym wyzwaniem, tym większym, że wirus integruje się z komórkami odpornościowymi zarażonego gospodarza.

Badania zostały ufundowane przez Wellcome, the Medical Research Council, the Foundation for AIDS Research oraz National Institute for Health Research (NIHR), Biomedical Research Centres w szpitalach związanych z University College London, Oxford, Cambridge i Imperial.

Bibliografia: R. K. Gupta, S. Abdul-jawad, L. E. McCoy i in., HIV-1 remission following CCR5Δ32/Δ32 haematopoietic stem-cell transplantation, „Nature”, 2019; DOI: 10.1038/s41586-019-1027-4

Informacja: doz.pl